Czy polskie szpitale są gotowe na wdrożenie europejskiego standardu, który może zmniejszyć liczbę powikłań nawet o kilkadziesiąt procent i skrócić czas oczekiwania pacjentów na dostęp centralny? Konsultant Krajowy w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii, Polskie Towarzystwo Pielęgniarstwa Infuzyjnego oraz Koalicja na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali przyjęli wspólne stanowisko dotyczące zasad wprowadzania cewników centralnych typu PICC (Peripherally Inserted Central Catheter) przez wyspecjalizowane Zespoły Dostępów Naczyniowych (Vascular Access Team – VAT). Stanowisko Ekspertów wyznacza kierunek zgodny z europejskimi standardami oraz podkreśla rolę personelu pielęgniarskiego w bezpiecznej terapii infuzyjnej.

WHO: nawet 70 % zakażeń można zapobiec

Dostęp centralny jest standardowym elementem leczenia pacjentów onkologicznych, intensywnej terapii oraz żywienia pozajelitowego, czyli obszarów, które w Polsce obejmują rocznie setki tysięcy hospitalizacji. Doświadczenia międzynarodowe pokazują, że takie podejście przynosi wymierne efekty. Badania wskazują na redukcję powikłań o 30–50%, zmniejszenie liczby nieplanowanych wymian cewników o 25–40% oraz ograniczenie zakażeń związanych z dostępem centralnym^[1].

Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że nawet do 70% zakażeń związanych z opieką zdrowotną można zapobiec poprzez standaryzację procedur, właściwe szkolenie personelu i systemowe monitorowanie jakości^[2]. W wielu państwach europejskich interdyscyplinarne zespoły bezpiecznego dostępu naczyniowego są wpisane w narodowe strategie poprawy bezpieczeństwa pacjentów i zarządzania ryzykiem w szpitalach.

Eksperci: Sprawdzony w Europie. Czas na wdrożenie w Polsce

Profesor Maciej Żukowski, Konsultant krajowy w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii zaznacza: „To rozwiązanie od lat funkcjonuje m.in. w Wielkiej Brytanii i przynosi bardzo dobre efekty organizacyjne i kliniczne. Interdyscyplinarne zespoły dostępów naczyniowych pracują efektywnie dla pacjentów. Warto tworzyć takie zespoły również w polskich szpitalach, ponieważ realnie poprawiają bezpieczeństwo pacjentów i porządkują organizację pracy”.

Dr n. med. i n. o zdr. Maciej Latos, Prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Infuzyjnego, wskazuje: „Wyspecjalizowane zespoły dostępów naczyniowych pozwalają zmniejszyć liczbę powikłań, poprawić jakość terapii infuzyjnej i lepiej wykorzystać kompetencje personelu. To rozwiązanie korzystne zarówno dla pacjentów, jak i dla organizacji pracy szpitala”.

Dr n. med. i n. o zdr. Paweł Witt, Przewodniczący Rady Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali, zwraca uwagę na konieczność decyzji systemowej: „Mówimy o rozwiązaniu, które w krajach europejskich funkcjonuje od lat i przynosi wymierne efekty: redukcję powikłań sięgającą kilkudziesięciu procent oraz wyraźną poprawę organizacji pracy oddziałów. Ministerstwo Zdrowia powinno wziąć pod uwagę treść stanowiska i uwzględnić przedstawione w nim doświadczenia międzynarodowe przy planowaniu dalszych regulacji. To decyzja, która realnie wpływa na bezpieczeństwo pacjentów i efektywność całego systemu”.

Eksperci podkreślają, że przyjęte stanowisko nie oznacza rewolucji, lecz uporządkowanie praktyki klinicznej zgodnie z europejskimi standardami. To krok w stronę systemowego modelu, w którym bezpieczeństwo pacjenta, jakość procedur i efektywna organizacja pracy stają się wspólnym mianownikiem działań całego zespołu medycznego.

—–

Koalicja na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali została zawiązana w 2021 roku, a głównym jej celem jest zwiększanie bezpieczeństwa pracowników ochrony zdrowia w miejscu pracy, m.in. poprzez promowanie i zachęcanie szpitali do korzystania z bezpiecznego sprzętu medycznego. Głównym projektem Koalicji jest program „Bezpieczny szpital to bezpieczny pacjent”, do którego przyłączają się placówki medyczne, przestrzegające zaleceń w niej zawartych. Patronat nad projektem objęły: Narodowy Fundusz Zdrowia, Rzecznik Praw Pacjenta, Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych, Polska Federacja Szpitali, Naczelna Izba Lekarska, Polskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Epidemiologicznych, Polskie Towarzystwo Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki, Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, Polski Klub Dostępu Naczyniowego, Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szpitali Prywatnych, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Naczelna Izba Aptekarska, Europejskie Stowarzyszenie Czyste Leczenie, Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich, Krajowa Izba Diagnostów Laboratoryjnych, Polskie Towarzystwo Mikrobiologów, Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie, Ogólnopolski Związek Zawodowy Lekarzy, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej oraz Polskie Towarzystwo Pielęgniarstwa Infuzyjnego.

[1] Ista E. et al. Lancet Infect Dis. 2016;16(6):724–734

[2] Global report on infection prevention and control